Ομιλία του ΓΓΔΥ, Ιωάννη Μπασκόζου για το προσφυγικό στο Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ
13/09/2016
ΕΛΛΑΔΑ
Κ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΠΑΣΚΟΖΟΣ
ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ
Παρέμβαση στο υπ.αριθμ.5f θέμα της ημερήσιας διάταξης : Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την υγεία των προσφύγων και μεταναστών στο Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) 2016-20120
- Καταρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω την Περιφερειακό Διευθυντή, την Γραμματεία και την μόνιμη επιτροπή της Περιφερειακής Επιτροπής για την άμεση δράση τους και την σκληρή τους δουλειά σε αυτό το ζήτημα.
- Πολλά έχουν γίνει κατά την διάρκεια του προηγούμενου έτους από τις τότε συζητήσεις μας στο περιθώριο της Περιφερειακής Επιτροπής στην Βίλνιους το 2015 και μετά: η από κοινού με το Υπουργείο Υγείας της Ιταλίας διοργάνωση της συνάντησης υψηλού επιπέδου στην Ρώμη, η δημιουργία της νέας υποομάδας εργασίας της Περιφερειακής Επιτροπής και η προετοιμασία της εν λόγω στρατηγικής , σχεδίου δράσης και της διακήρυξης.
Το Υπουργείο Υγείας της Ελλάδας ανταποκρίθηκε από την πρώτη στιγμή στις απαιτήσεις που έθεσε η απαρχή αυτού του καινοφανούς μεταναστευτικού φαινομένου. Το σύστημα της δημόσιας υγείας της χώρας μας ήταν τότε –και εννοώ με αυτό την Άνοιξη του 2015– σοβαρά υποχρηματοδοτούμενο και υποστελεχωμένο, γεγονός που επηρέαζε μοιραία την ικανότητα ανταπόκρισής του. Παρόλα αυτά όμως και παρά τους περιορισμούς σε ανθρώπινους πόρους και μέσα και παρά το γεγονός ότι αντιμετωπίζαμε ήδη μια ανθρωπιστική κρίση προκαλούμενη από τις παρατεταμένες πολιτικές λιτότητας, η ανταπόκρισή μας πιστεύω ήταν επιτυχημένη. Σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι πέρασαν από την Ελλάδα προερχόμενοι από χώρες αντιμέτωπες με τον πόλεμο και την πείνα, οι οποίοι έχριζαν πρωτοβάθμιας υγειονομικής φροντίδας ή επείγουσας αντιμετώπισης ή/και σε κάποιες περιπτώσεις και νοσηλείας. Αντιμετωπίσαμε τους πρόσφυγες και τους μετανάστες με αλληλεγγύη και σεβασμό παρά τις δυσκολίες που προανέφερα. Οι επαγγελματίες υγείας που στελεχώνουν τις δομές δημόσιας υγείας βρίσκονταν σε πλήρη ταύτιση με την πολιτική μας βούληση να δώσουμε αυτήν την μάχη και να κερδίσουμε. Και τα καταφέραμε.
Προσπαθήσαμε να διαμορφώσουμε ένα νέο πλαίσιο μέσα από το πρίσμα να επιτραπεί η εμπλοκή όλων των κοινωνικών εταίρων με αποτελεσματικό τρόπο. Φέραμε στο ίδιο τραπέζι για να συζητήσουμε τα σχέδια μας το κράτος, διεθνείς οργανισμούς, μη κυβερνητικές οργανώσεις και εθελοντές. Αναπτύξαμε μία ρηξικέλευθα συμμετοχική και δημοκρατική προσέγγιση στην παραγωγή της πολιτικής μας. Και δούλεψε.
Επιπρόσθετα καταφέραμε να εξασφαλίσουμε χρηματοδότηση από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας για να ενισχύσουμε το διατεταγμένο προσωπικό του Εθνικού Συστήματος Υγείας και το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας στα νησιά του ανατολικού αιγαίου που υπήρξαν οι πύλες εισόδου των προσφύγων. Προσλάβαμε σχεδόν 140 επαγγελματίες υγείας για ένα μικρό χρονικό διάστημα οκτώ μηνών, στα πλαίσια ενός σχεδίου έκτακτης ανάγκης, με την χρηματοδότηση της Γενικής Διεύθυνσης Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG HOME). Ένα δεύτερο έργο, επίσης χρηματοδοτούμενο από την Γενική Διεύθυνση Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG HOME) υπό το Ταμείο για το Άσυλο, την Μετανάστευση και την Ενσωμάτωση πρόκειται άμεσα να ξεκινήσει. Αυτό είναι ένα έργο μεγαλύτερης κλίμακας και πιο φιλόδοξο πρόγραμμα, με στόχο την δημιουργία μιας ισχυρής υγειονομικής ασπίδας ενάντια σε κάθε απειλή κατά της υγείας του πληθυσμού, είτε αυτή είναι ενδογενής είτε νεοεισερχόμενη. Τα 24,2 εκατομμύρια ευρώ που εξασφαλίσαμε από την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μας δώσουν την ευκαιρία να προσλάβουμε 850 άτομα υγειονομικό προσωπικό, να καλύψουμε το κόστος νοσηλείας, τα φάρμακα, τα εμβόλια και άλλες ανάγκες. Εν συντομία, το πρόγραμμα περιέχει:
Α) Οριζόντια πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στις ανοικτές δομές φιλοξενίας σε συνεργασία με τις πιστοποιημένες μη κυβερνητικές οργανώσεις και τους διεθνείς οργανισμούς.
Β) Ενίσχυση τις ικανότητας ανταπόκρισης του συστήματος δημόσιας υγείας μέσω επιπλέον προσωπικού.
Γ) Προστασία της δημόσιας υγείας σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και σε συνεχή συνεργασία με τους εταίρους μας, τους διεθνείς οργανισμούς όπως το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO)
Προς το παρόν η «καταιγίδα» φαίνεται να έχει κοπάσει και η Διοίκηση θα πρέπει να περάσει σε μία νέα φάση. Η προοπτική της μόνιμης εγκατάστασης στην Ελλάδα τουλάχιστον ενός μέρους των προσφύγων και μεταναστών, καθώς και η εναλλαγή των εποχών θα προτάξει την ανάγκη να επικεντρωθούμε μεταξύ άλλων και στην διαχείριση των χρόνιων παθήσεων, στον παιδικό εμβολιασμό, στην μητρική φροντίδα, στον έλεγχο των τροφίμων, σε μεθόδους ελέγχου των κουνουπιών.
Παρακαλώ επιτρέψτε μου πολύ γρήγορα να υπογραμμίσω τα βασικά μαθήματα που αποκομίσαμε από την ελληνική εμπειρία:
- Η υγειονομική προστασία των προσφύγων και μεταναστών είναι θεμελιώδες μέτρο σε όρους προστασίας της δημόσιας υγείας.
- Οι ανάγκες θα πρέπει να αξιολογούνται βάσει των εποχικών διακυμάνσεων.
- Θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στις πολιτικές για την δημόσια υγεία έναντι των πολιτικών ασφάλειας.
- Να γίνεται συνειδητά η διαχείριση των «ευαίσθητων» θεμάτων που μπορούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη.
- Να γίνεται διαχείριση του φόρτου εργασίας των επαγγελματιών υγείας.
- Να υπάρχουν καμπάνιες ενημέρωσης για τον καθολικό εμβολιασμό.
- Να γίνεται διαχείριση του αποθέματος των εμβολίων.
- Να υπάρχει συντονισμός και βέλτιστη χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων των μη κυβερνητικών οργανισμών.
- Να διατίθενται Πολιτισμικοί Διαμεσολαβητές Υγείας.
- Να παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη και μητρική φροντίδα.
Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι αντιμετωπίζουμε μια εξαιρετικά ασταθή κατάσταση, δεδομένων των αλλαγών στο πολιτικό πλαίσιο. Και για τον λόγο αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό να παραμείνουμε προετοιμασμένοι, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη ικανότητα ανταπόκρισης στις ανάγκες υγείας και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η δημόσια υγεία που μπορεί να προκύψουν είτε από συνεχιζόμενες είτε από μελλοντικές ροές.
Εν κατακλείδι θα ήθελα να επαναλάβω την πλήρη υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας της Ελλάδας σε αυτήν την στρατηγική, στο σχέδιο δράσης και στην διακήρυξη. Αυτά τα κείμενα εκπροσωπούν ένα παράδειγμα του πως μπορεί κανείς να μετατρέψει μια κρίση σε μία ευκαιρία να ενδυναμωθούν οι πολιτικές για την δημόσια υγεία και να αναπτυχθεί η συνεργασία για την υγεία σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Είμαστε επίσης ευτυχείς που οι συζητήσεις μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και η εντατική δουλεία του Ευρωπαϊκού Περιφερειακού Γραφείου έχουν γίνει αφορμή για παρόμοιες συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
